OKYANUSCA
05-09-2007, 12:34 AM
SİRKÜLERDEKİ LAMBUKA MUAMMASI...
Bilgiler vererek , denizin bu renkten efesini taniyarak basliyalim.Lambuka buyume sansini bulursa 40 kg 2.10m ye erisebilecek bir baliktir. Az sonra soyleyecegim cok alti cizilerek ifade edilmesi gereken bir noktadir. Bu baligin azami omru 4 senedir.Yani 4 senede 2 m ye ,40 kg agirliga erisebilecek bir balik.Yediginin %90 nini vucut buyumesine donusturebilen lambuka, Dogduktan 6 ay icinde 70cm'e ve 2.7 kg ulasabilmesiyle denizlerdeki en hizli buyuyen baliklardan biridir. Bu yuzden balik ciftciligi acisindan cok uygun bir balik olup Japonyada ve Hawaide bu baligin ciftciligi buyuk verimlilikle basarilmistir. Lambuka 15 ay da nufusunu ikiye katliyabilir.Acik denizde yumurtalarini salar, dogan yavrular hizla kiyilara sokularak buyur ve buyudukce daha acik sulara cikar.
Erkeginin balik gelistikce kafasinin uzerinde buyuyen horgucu disi ve erkek ayiriminin cok rahat yapilmasina neden olur.Balikcilikta uluslararasi litaraturde lambukanin disisine cow(inek) erkegine bull(boga) denir. Ancak ben bunu Turkce'ye lambuka kisragi ve lambuka aygiri olarak cevirmeyi daha yakisikli goruyorum.:)
Lambuka aygiri
http://img403.imageshack.us/img403/4757/aygirlambukadi3.jpg (http://imageshack.us)
Lambuka Kisragi
http://img53.imageshack.us/img53/1802/kisraklambukajr8.jpg (http://imageshack.us)
Dunyanin butun tropik ve subtropik tuzlu sularina dagilmis olan bu balik Uluslararasi Oyun Balikciliginin en gozde avlarindan biridir. Uluslararasi litaraturde dolphin fish, dorado veya yaygin olarak mahi mahi(hawai dilinde kuvvetli-kuvvetli demek) adlariyla bilinir. Yakalandiginda su ustunde sicrayip akrobatik hareketler yapmasi, aniden yon degistirebilmesi, saatte 80 km hiz yapabilmesi bu baligi bir oltacilik efsanesi kilmistir. Buyukleri derin sularda kesik , canli yem ve suni yemlerle sirti (trolling) yapilarak yakalanir. En bilinen ozelligi farkli sicakliklarda sularin kesistigi yerlerde olan su cizgilerinde toplanmasi, acik denizde su ustunde cop , yosun gibi birikintilerin altlarinda gezmesidir. Bu yuzden ozellikle bu balik icin yabanci ulkelerin balikcilik bakanliklari ozel balikci dubalari yerlestirerek, amator olta balikcilarinin lambukaya erismesini kolaylastirir.(lambuka bunlarin altinda surulerle yatar) Lambuka ozellikle aygiri tekneye alindiginda bile korkunc hareketli, ele avuca sigmayan , bu yuzden oldukca dikkatle zaptedilmesi gereken bir baliktir. ozellikle hirsizli oltalarda ikinci igne baligin agzinda acik kaldigindan cok SIK lambuka kaynakli yaralanmalar olabilmektedir. Bu balik icin iki tarafi cengelli hafif esneyen kaucuktan kayislar vardir ve balik tekneye alininca cengellerden biri agzina biri kuyruguna gecirilerek baligi kilitleyerek zaptetmek en saglikli yontemdir.
Balikciligimizda lambukanin etinin lezzetsiz olduguna dair yaygin bir kaninin oldugunu gordum. Ancak gene yurt disinda balikci restorantlarinda ki en degerli ve pahali servisi yapilan baliklardan biridir, lezzeti ve vucuda faydasiyla eti cok makbuldur.114gr lambuka etinde 100kalori, 18.5gr protein, 1gr yag, 15mg calsiyum,1.3gr demir, 143 mg fosfor, 416mg potasyum, 88mg sodium ve 180 IU vitamin A bulunur. Ulkemizde ki bu yanlis gorusun sanirim kaynagi lambukanin hareketliligi nedeniyle vucudunda yakalanir yakalanmaz cok yuksek oranda laktik asid (yorgunluk asidi) birikmesidir. Bu baligin uygun onlemler alinmazsa cabuk bozulmasina, yiyim kalitesinin dusmesine sebeb olur.Onerim bir gun lambuka ulkemiz surkulerinde serbest birakilirsa , yakalanir yakalanmaz kaninin galsamasina kesik atilarak akitilmasidir. Sonra fletosunu cikarirken cukulata renkli kisimlar etden keskin bir bicakla ayrilmasi, kalanin hafif tuzlanarak 6 saat dinlendirilmesi, biraktigi suyun baligin etine degdirilmeden temizlenmesi, etinin yiyim kalitesini doruga tasir.
Bu kadar yaygin, bu kadar hizli ureyen, bu kadar kisa surede buyuyen ve bu kadar az yasam suresi olan bir baligin, ulkemizde balikciliginin, hic bir boy limitine izin vermeksizin kanunen yasaklanabilmis olmasini anlamak ne yazik ki mumkun degildir. Sanirim dunyada bunun bir baska ornegi de yoktur. Dusunebildigim tek neden, bu baliga bir iki yil ureme ve buyume hakki verilerek, yeni bir kanunla sadece 1 yas uzeri balikciligina izin vermeye hazirlik olabilir.
Bu paylasimi yapmamdaki sebeb sirkuleri zayif gosterip, amator olta balikcilarina lambuka avciligini mesru kilmaya dair bir caba icinde olmam degildir.Aksine yurt disinda yasayip balikciliga meragim yuzunden ulkemiz disinda baliklarin korunmasina gosterilen cabalari yakindan takip etmis ve bunun olumlu sonucalarini gozlemlemis bir amator balikci olarak, ulkemizde henuz yeni sayilabilecek ve daha yaygin bir bilincle isletilmesinin yararliligina inandigim amator balik avciligiyla ilgili kisaca sirkuler adi altinda andigimiz duzenlemelerin, hakkinca ,saygi duyularak isletilmesinin buyuk bir savunucusuyum. Bu yolda sirkulerin gercek sagligini bulabilmesi bence cok onemli bir noktadir.Paylasimdaki amacim bizlerin sirkuleri oldugu gibi uygularken, benzeri konulari saygi ile tartisarak , goruslerimizi vurgulayip, sirkuleri daha iyi anlamaya ve gelistirmeye katki saglamaktir. Yanlis anlasilmamasini ozellikle rica ederim. Ancak degerli dostlarimin bu konuda ilgililere bu paylasimda ki noktalari hatirlatabilecek olma olasiligi, belki bir ilgilinin bu yaziyi gorme olasiligi bize lambuka konusunda belki onemli bir yanlisi duzeltebilme imkani verecektir.
Belki de sahsen ben ulkemiz icin lambuka hakkinda onemli bir noktayi gozden kaciriyor oldugumu gorecegim. Ancak bu sekliyle, lambukanin sirkulerde tamamiyle yasakli olmasi gercekten benim icin bir muammadir. Acaba bir zamanlar adlarindan birinin Dolphin Fish(yunus baligi) olmasi ve tipinin Porpois tipi deniz memelilerinin yavrularini andirmasi gibi bir nedenle buyuk bir yanlis anlasilma mi oldu? Cunku benzeri bir yanlis anlasilma Amerika'da olmus ve lambukayi menulerinde dolphin fish olarak gosteren tum restorantlar bu baligin bir diger adi olan dorada veya mahi mahiyi menulerinde tercih etmek zorunda kalmislardi.Lambukanin yunuslarla alakasi yoktur.Sadece adi yunus gibi akrobatik bir karakter tasimasiyla yabanci dillerde yunus baligi olarak manalanmistir.
Sonuc ne olursa olsun dunya denizlerinin bu deli dumrul, rengarenk efesi daha cok uzun seneler denizlerimizde olacak ve onu daha yakindan taniyacagiz. Umarim lambukanin akilla korunup, balikciligina izin verilecegi gunler yakinda bizim olur. Saygilarla.
http://img455.imageshack.us/img455/249/mahimahischoollf3.jpg (http://imageshack.us)
Bilgiler vererek , denizin bu renkten efesini taniyarak basliyalim.Lambuka buyume sansini bulursa 40 kg 2.10m ye erisebilecek bir baliktir. Az sonra soyleyecegim cok alti cizilerek ifade edilmesi gereken bir noktadir. Bu baligin azami omru 4 senedir.Yani 4 senede 2 m ye ,40 kg agirliga erisebilecek bir balik.Yediginin %90 nini vucut buyumesine donusturebilen lambuka, Dogduktan 6 ay icinde 70cm'e ve 2.7 kg ulasabilmesiyle denizlerdeki en hizli buyuyen baliklardan biridir. Bu yuzden balik ciftciligi acisindan cok uygun bir balik olup Japonyada ve Hawaide bu baligin ciftciligi buyuk verimlilikle basarilmistir. Lambuka 15 ay da nufusunu ikiye katliyabilir.Acik denizde yumurtalarini salar, dogan yavrular hizla kiyilara sokularak buyur ve buyudukce daha acik sulara cikar.
Erkeginin balik gelistikce kafasinin uzerinde buyuyen horgucu disi ve erkek ayiriminin cok rahat yapilmasina neden olur.Balikcilikta uluslararasi litaraturde lambukanin disisine cow(inek) erkegine bull(boga) denir. Ancak ben bunu Turkce'ye lambuka kisragi ve lambuka aygiri olarak cevirmeyi daha yakisikli goruyorum.:)
Lambuka aygiri
http://img403.imageshack.us/img403/4757/aygirlambukadi3.jpg (http://imageshack.us)
Lambuka Kisragi
http://img53.imageshack.us/img53/1802/kisraklambukajr8.jpg (http://imageshack.us)
Dunyanin butun tropik ve subtropik tuzlu sularina dagilmis olan bu balik Uluslararasi Oyun Balikciliginin en gozde avlarindan biridir. Uluslararasi litaraturde dolphin fish, dorado veya yaygin olarak mahi mahi(hawai dilinde kuvvetli-kuvvetli demek) adlariyla bilinir. Yakalandiginda su ustunde sicrayip akrobatik hareketler yapmasi, aniden yon degistirebilmesi, saatte 80 km hiz yapabilmesi bu baligi bir oltacilik efsanesi kilmistir. Buyukleri derin sularda kesik , canli yem ve suni yemlerle sirti (trolling) yapilarak yakalanir. En bilinen ozelligi farkli sicakliklarda sularin kesistigi yerlerde olan su cizgilerinde toplanmasi, acik denizde su ustunde cop , yosun gibi birikintilerin altlarinda gezmesidir. Bu yuzden ozellikle bu balik icin yabanci ulkelerin balikcilik bakanliklari ozel balikci dubalari yerlestirerek, amator olta balikcilarinin lambukaya erismesini kolaylastirir.(lambuka bunlarin altinda surulerle yatar) Lambuka ozellikle aygiri tekneye alindiginda bile korkunc hareketli, ele avuca sigmayan , bu yuzden oldukca dikkatle zaptedilmesi gereken bir baliktir. ozellikle hirsizli oltalarda ikinci igne baligin agzinda acik kaldigindan cok SIK lambuka kaynakli yaralanmalar olabilmektedir. Bu balik icin iki tarafi cengelli hafif esneyen kaucuktan kayislar vardir ve balik tekneye alininca cengellerden biri agzina biri kuyruguna gecirilerek baligi kilitleyerek zaptetmek en saglikli yontemdir.
Balikciligimizda lambukanin etinin lezzetsiz olduguna dair yaygin bir kaninin oldugunu gordum. Ancak gene yurt disinda balikci restorantlarinda ki en degerli ve pahali servisi yapilan baliklardan biridir, lezzeti ve vucuda faydasiyla eti cok makbuldur.114gr lambuka etinde 100kalori, 18.5gr protein, 1gr yag, 15mg calsiyum,1.3gr demir, 143 mg fosfor, 416mg potasyum, 88mg sodium ve 180 IU vitamin A bulunur. Ulkemizde ki bu yanlis gorusun sanirim kaynagi lambukanin hareketliligi nedeniyle vucudunda yakalanir yakalanmaz cok yuksek oranda laktik asid (yorgunluk asidi) birikmesidir. Bu baligin uygun onlemler alinmazsa cabuk bozulmasina, yiyim kalitesinin dusmesine sebeb olur.Onerim bir gun lambuka ulkemiz surkulerinde serbest birakilirsa , yakalanir yakalanmaz kaninin galsamasina kesik atilarak akitilmasidir. Sonra fletosunu cikarirken cukulata renkli kisimlar etden keskin bir bicakla ayrilmasi, kalanin hafif tuzlanarak 6 saat dinlendirilmesi, biraktigi suyun baligin etine degdirilmeden temizlenmesi, etinin yiyim kalitesini doruga tasir.
Bu kadar yaygin, bu kadar hizli ureyen, bu kadar kisa surede buyuyen ve bu kadar az yasam suresi olan bir baligin, ulkemizde balikciliginin, hic bir boy limitine izin vermeksizin kanunen yasaklanabilmis olmasini anlamak ne yazik ki mumkun degildir. Sanirim dunyada bunun bir baska ornegi de yoktur. Dusunebildigim tek neden, bu baliga bir iki yil ureme ve buyume hakki verilerek, yeni bir kanunla sadece 1 yas uzeri balikciligina izin vermeye hazirlik olabilir.
Bu paylasimi yapmamdaki sebeb sirkuleri zayif gosterip, amator olta balikcilarina lambuka avciligini mesru kilmaya dair bir caba icinde olmam degildir.Aksine yurt disinda yasayip balikciliga meragim yuzunden ulkemiz disinda baliklarin korunmasina gosterilen cabalari yakindan takip etmis ve bunun olumlu sonucalarini gozlemlemis bir amator balikci olarak, ulkemizde henuz yeni sayilabilecek ve daha yaygin bir bilincle isletilmesinin yararliligina inandigim amator balik avciligiyla ilgili kisaca sirkuler adi altinda andigimiz duzenlemelerin, hakkinca ,saygi duyularak isletilmesinin buyuk bir savunucusuyum. Bu yolda sirkulerin gercek sagligini bulabilmesi bence cok onemli bir noktadir.Paylasimdaki amacim bizlerin sirkuleri oldugu gibi uygularken, benzeri konulari saygi ile tartisarak , goruslerimizi vurgulayip, sirkuleri daha iyi anlamaya ve gelistirmeye katki saglamaktir. Yanlis anlasilmamasini ozellikle rica ederim. Ancak degerli dostlarimin bu konuda ilgililere bu paylasimda ki noktalari hatirlatabilecek olma olasiligi, belki bir ilgilinin bu yaziyi gorme olasiligi bize lambuka konusunda belki onemli bir yanlisi duzeltebilme imkani verecektir.
Belki de sahsen ben ulkemiz icin lambuka hakkinda onemli bir noktayi gozden kaciriyor oldugumu gorecegim. Ancak bu sekliyle, lambukanin sirkulerde tamamiyle yasakli olmasi gercekten benim icin bir muammadir. Acaba bir zamanlar adlarindan birinin Dolphin Fish(yunus baligi) olmasi ve tipinin Porpois tipi deniz memelilerinin yavrularini andirmasi gibi bir nedenle buyuk bir yanlis anlasilma mi oldu? Cunku benzeri bir yanlis anlasilma Amerika'da olmus ve lambukayi menulerinde dolphin fish olarak gosteren tum restorantlar bu baligin bir diger adi olan dorada veya mahi mahiyi menulerinde tercih etmek zorunda kalmislardi.Lambukanin yunuslarla alakasi yoktur.Sadece adi yunus gibi akrobatik bir karakter tasimasiyla yabanci dillerde yunus baligi olarak manalanmistir.
Sonuc ne olursa olsun dunya denizlerinin bu deli dumrul, rengarenk efesi daha cok uzun seneler denizlerimizde olacak ve onu daha yakindan taniyacagiz. Umarim lambukanin akilla korunup, balikciligina izin verilecegi gunler yakinda bizim olur. Saygilarla.
http://img455.imageshack.us/img455/249/mahimahischoollf3.jpg (http://imageshack.us)