Atlantigin Mavi Yengeci ile Sularimizda Bulunan Mavi Yengecler Ayni midir?

[OKYANUSCA]

Atlantigin Mavi Yengeci(Callinectes sapidus)

http://img223.imageshack.us/img223/2861/bluecrab3cc5.jpg (http://imageshack.us)

Baska bir sitede mavi yengec ile ilgili bir konuyu okurken, daha once herhangi bir arastirmamin olmadigi bu oldukca guzel ve cekici canliyi iyice bir ogreneyim dedim.Yabanci bilimsel kaynaklari okurken, beni fazlasiyla sasirtan bilgiler ve calismalar cikti karsima.Madem Ulkemizde de var, bulduklarimi soyle bir derleyip, paylasayim istedim. Umarim begenirsiniz. Mavi yengec deyip gecmeyin. Oldukca degerli bir canliyla karsi karsiyayiz...


Cografi Dagilimi

Atlantigin Mavi Yengecinin asil yurdu Yeni Ingiltereden , Meksika Korfezine kadar, Atlantik Okyanusunun Bati kiyilari.

Bu bilginin ardindan tabii soracaksiniz, "Ya bu yengec o bolgede yasiyorsa, bizim denizlerimizde olabilir mi?" Evet! Ilk ilginc nokta burda basliyor. Mehmet Akif Baz arkadasimin yakaladigi ve paylasima yazilan yorumlar ve resimlere baktigimda hayli yaygin oldugunu anladigim Akdenizde yakalanan mavi yengeclerle, Atlantigin bati kiyilarinda bulunan mavi yengecleri karsilastirdigimda goruntu olarak hic bir farklilik goremedim. Ayni kiskaclar, ust vucutta yanlara acilan, ozellikle biri oldukca gelismis keskin kabuk cikintilari, kollardaki renkler, genel renk, yuzmeye yarayan kureklesmis arka ayaklar. Biraz daha arastirdigimda mavi yengeclerin Avrupanin pek cok kiyisinda da bulundugunu ancak bu yengeclerin buralara uluslararasi tasima yapan gemilerin sintine sulari vasitasiyla geldigini ogrendim.

Kisaca bir yandan bu paylasima konu olan bilgileri yazarken, bir yandanda cok buyuk bir hata yapiyor olabilirim. Ancak burda degerli su urunleri akademisyen dostlarima ve belki de bu konuda ogrenim goren arkadaslarima boylesi bir konuda calisma yapmasina olanak yaratiyor olabilirim.En azindan kendime yeni bir konuyu ogrenebilme imkani taniyorum.

Tanimlama

Atlantigin Mavi Yengeci (Callinectes sapidus) Brachyura ailesinin bir uyesi. Bu kabuklulari basitce tanimlamaya calisirken sizden gozunuzun onune bir istakoz getirmenizi rica edecegim.Simdi bu istakozun kuyrugunu cilizlastiralim ve bu kuyrugu istakozun kafa kavkisinin altina , kiviralim. Iste size yengec!Bu yengecin su anki formuna nasil kavustugunu ifade eden kolay anlasilir bir yaklasim.

Bu bacaklarin altina kistirilmis bolume "onluk" diyelim. Onluk oldukca onemli bir konu cunku yengecimizin cinsiyetinin tayininde bize en dogru gostergeyi veren vucut kismi.

http://img525.imageshack.us/img525/5553/maleblueclawsos2.jpg (http://imageshack.us) http://img266.imageshack.us/img266/169/paintedfingernails2ok6.jpg (http://imageshack.us)

Yukarida solda gordugumuz erkek, sagda ki resim ise disi Mavi yengece ait.Dis gorunum olarak kiskaclardaki renk farkina dikkat cekmek istiyorum. Erkekde mavi iken, diside kirmizi veya kavun ici bir renk farkliligi var. Ancak daha kesin olarak cinsiyeti bulmak istiyorsak yengecimizin karnini cevirip, onlugune bakmaliyiz.

http://img132.imageshack.us/img132/2306/adultmalecg3.jpg (http://imageshack.us)http://img132.imageshack.us/img132/2117/adolescentfemalepb7.jpg (http://imageshack.us)http://img252.imageshack.us/img252/8846/adultfemaleyh8.jpg (http://imageshack.us)

Yukarda soldan ilk resim erkek mavi yengece ait. Ortada ureme olgunluguna erismemis, soldaki resimse ureme olgunluguna erismis disiye ait.Bu uc resimde yengeclerin onlugune dikkat edersek disnin onlugu "U" seklindeyken, erkekte bunun mizrak benzeri bir sekilde icersinde oldugunu gozlemleriz. Olgunluga erismemis diside onluk daha dar olup, "V" seklindedir.Disinin ergin olup olmadigini anlamak bu yuzden daha kolaydir. Erkekde erginlik sadece onlugun bitim ucunun kaldirilip hafifce vucuttan ayrilip ayrilmadigi kontrol edilerek bulunabilir. Ayriliyorsa ergindir.Ayrilmiyorsa yengecimiz ureme olgunluguna erismemis erkekdir.


Ureme

http://img134.imageshack.us/img134/452/spongecrabxe7.jpg (http://imageshack.us)

Yukarida yumurtali disi mavi yengeci goruyoruz.Disi yengecler dollenmis yumurtalarini bu sekilde karinlarinin altinda saklarlar.Bu goruntu yengece ilismis bir sungeri andirdigi icin bu donem "sungerli yengec" olarak adlandirilir. Asagi yukari bu yumurtalarin olgunluga erisip, vucuttan serbest birakilmalari iki hafta surer.Bu yengeclerin korunmasinda bilinmesi gereken en onemli hususlardan biri , disi mavi yengecin eslestikten sonra erkeginden edindigi spermleri vucudundaki ozel bolmelerde saklayip, cok cok sonra, hatta bolgelere gore degisebilen bir gocun ardindan dollenme icin kullanilacagidir. Yani yumurtalari disinin altinda gormesek bile disi dollenmis, yumurta birakabilecek safhada olabilir.Bir disi yilda 9 milyon yumurta birakabilir.Ancak bu yumurtalarin cok az bir kismi ergin yengece donusecektir.

Yasami

Yengecimiz bitkisel veya hayvansal olsun pek cok organizmayi yiyebilir. Buyumesi yasami boyunca bir cok kez kabuk degistirmesiyle mumkundur.Kabuk degisimin ardindan bir sure yumusak olarak kalir.Bu donemde buyumesi bir onceki buyuklugunun 1/3 oraninda artar.Ancak kabuk degistirme donemi pek cok avciya rahatlikla av oldugu donemdir de.Kabuk atmanin hemen ardindan yasanan, bu vucudunun yumusak oldugu donemde yakalanan mavi yengecin ekonomik degeri, kabugun sert oldugu donemindeki ekonomik degerinden oldukca yuksektir. Cunku bu donemde yengec tamamen firesiz tuketilebilir.Yengecimiz suyun tuzluluk oranina ve sicakligina oldukca duyarlidir.Temiz sulari sever. 10C altina su duserse kiyilari birakarak derin sulara cekilir ve kendini camura gomerek kisi gecirir. Buyumesi ancak su sicakligi 15 C in uzerine ciktiginda mumkun olur.Govde buyuklugu 23cm'e ulasabilir.Yasaminin her doneminde pek cok avcinin gidasidir.

1.5 Milyon Yil Yasinda Mavi Yengec Fosili

http://img440.imageshack.us/img440/9872/oldcrabtopsmfz2.jpg (http://imageshack.us)


Yukarda Jerry Alexander'in Amerikada Carolla sahillerinde buldugu bilim adamlari tarafindan yasi 1.5 milyon yil olabilecegi ifade edilen Atlantik Mavi Yengec fosilinin resmini goruyorsunuz.

http://img520.imageshack.us/img520/1834/oldcrabfrontsmrg1.jpg (http://imageshack.us)

Florida Universitesinde bulunan ,Florida Milli Tarih Muzesinin yuksek biyolojisti ve fosil yengecler uzmani Roger Portell tarafindan, butun vucudu korunarak gunumuze kaldigi icin oldukca onemli bir buluntu olarak ifade edilen mavi yengec fosili, gunumuz mavi yengeclerinin bu kadar yila ragmen buyuk bir degisim gecirmediginin kaniti.

http://img520.imageshack.us/img520/4738/oldcrabclawsmmk2.jpg (http://imageshack.us)

Bilim adamlari Jerry'ye mutesekkirler.Cunku boylesi pek cok fosil dikkatsiz kimseler tarafindan onemsenmeden yok edilebildigi gibi, bir baskasi tarafindan degeri algilanmadan tozlu raflarda basit bir sus olaraktan da saklanabiliyor.

Kissadan hisse, ayagimiza takilana biraz dikkat edelim. Elimize aldigimiz buluntu, bilim acisindan cok onemli bilgiler icerebilir. Fosil olabileceginden suphelendigimiz her buluntuyu yetkili bilim mercilerine eristirelim.

Sonuc

Atlantigin Mavi Yengecleri buyuk bir ihtimalle bir yolunu bularak Akdeniz kiyilarina gelebilmis ve burada uremis , gecmisi 1.5 milyon yila dayanabilen, sadece ticari avciliginin yapildigi merkezlerden biri olan Chesapeake korfezi yengec avcilarina 1968-2004 yillari verileriyle, yilda ortalama 73 milyon pound gelir getiren bir su urunu. Mavi yengeclerin bilimsel ismi "Callinectes sapidus" yani "iyi yuzebilen lezzet"'. Bu ismin ne anlama geldigini Amerikalilar oldukca once kesfetmisler.Simdi orda bu yengec binlerce insana is gucu ve ekonomi olmus efsane.

Sonuc olarak merak ettigim konuya gelirsek, benim arastirdigim ve anladigim kadariyla Akdenizde tutulan mavi yengecler "Callinectes sapidus" 'dur.Yani Atlantic Mavi Yengecleridir. Bilmek istedigim bu onamayi kesinkes kanitlayabilecek dostumuz var mi? Eger gercekten ayniysa (ki idda ediyorum %99 bu ekonomik degeri oldukca yuksek, Atlantik Mavi yengeci), bu yengec uzerinde Ulkemizde kapsamli bir arastirma var mi? Ticari degeri tam olarak kesfedilmis mi? Butun bunlar tamamsa gerektigi gibi korunuyor mu?Amator su urunleri avciliginda her hangi bir kisitlamaya tabi mi?

Oneriler

Bu konu eger Akdenizde yakalanan mavi yengec uzerinde kapsamli arastirmalar gercekten yoksa, su urunleri konusunda ihtisaslas kisiler icin onemli bir tez ve arastirma konusu olabilir.Atlantik Mavi Yengecinin, ve Akdeniz Mavi Yengecinin DNA orneklerinin karsilastirilmasi, bu yengecin Ulkemizde yogunluk kazandigi noktalarin tesbiti, Ulkemizde bu yogunluk kazandigi noktalarda ki yasam dongusu ve goc yollari bulunup, surdurulebilir su urunleri yonetimi ve ticari su urunleri avciliginin ciddi bir konusu haline getirilebilir. Mutesebbislerimize saglikli bilgiler verilerek Ulkemizde belki de su ana kadar gercek degerini bulamamis bir su urunu yeni is, buyuk bir dis satim urunu ve ekonomi yaratabilir. Amator Balikcilarimiz icin yakalanmasi degerli bir mesgale olabilir.


Kaynakca

Yukaridaki calisma pek cok Amerikan kaynakli bilimsel internet sitelerinden , tarafimdan arastirilip, derlenip, ozetlenerek kendi uslubumla Turkceye cevrilip, bakis acilarim eklenerek, sizlerin degerli yorumlarina sunuldu.

Kaynaklarimin linkleri asagidadir.

http://www.bluecrab.info/lifecycle.html
http://www.chesapeakebay.net/info/blue_crab.cfm
http://www.ocean.udel.edu/kiosk/bcrab.html

Faydali olmasi dilegiyle saygilar sunarim....

[Yakup ERDEM]

Alp yine çok güzel bir çalışma olmuş, ellerine sağlık.

Bilimde branşlaşma olmayınca yani herşeyi biliyorum dediğimizde hiç bir şey bilmiyor oluyoruz.
Fakültemizde;
Su Ürünleri Temel Bilimleri (Deniz ve İç Sular Biyoloji ve Ekolojisi)
Su Ürünleri Yetiştiriciliği
Su Ürünleri Avlama ve İşleme Teknolojisi

olmak üzere üç bölüm mevcut. Bu bölümlerin de kendi altlarında Anabilimdalları vardır.

Ben Avlama ve İşleme Teknolojisi Bölümü, Avlama teknolojisi Anabilimdalında görevliyim.

İki uzmanlık alanım var. En iyi olduğum "Ağ Yapım Tekniği" konusu ve hedef ve temel çalışma konumuz da "balıkçılık yönetimi" dir. Ağ yapım tekniğinde de hedefimiz, av aracına uygun boydaki uygun miktardaki uygun özellikteki türleri yakalatmayı diğerlerini suya iade etmesini (seçicilik) sağlamaktır. Yani birbirine bağlı iki uzmanlık alanım var ve çalışmalarımı genelde bu konularda yoğunlaştırmış durumdayım.

Fakülteler ise genelde bulundukları coğrafyadaki balıkçılık kaynakları ve sorunları üzerine çalışmaktadır. Ülkemizdeki kaynak temini konusu bizi sadece kendi çoğrafyamızda (Karadeniz'de) çalışmaya zorlamaktadır.

Daha önce de Ege, Akdeniz ve Okyanus ötesi su ürünleri kaynaklarını kapsayan çok güzel proje konuları çıktı. Her birine sadece gıptayla ve keşke diyerek baktım. Yani "yukarıda sıraladığım nedenlerden ötürü" bakmak zorundaydım.

Dilerim çağrın Ege ve Akdenizdeki, sayıları azınsanmayacak kadar çok olan ve Lisans üstü öğrencilerine proje konusu bulamayan, Su ürünleri fakülteleri, Fen fakülteleri ve Deniz Bilimleri bölümlerine ulaşır. Ulaştırmak çin ben elmden geleni yapacağım.

[Mehmet Pekmezci]

Mavi yengeçleri tüketirken bunları hiç düşünmemiştim.:)

Hüseyin abi çok teşekkürler. Konum itibari ile bunu sadece okuyabilecek durumda da olsam inan sadece okumaktan bile büyük zevk aldım.

[OKYANUSCA]

Alp yine çok güzel bir çalışma olmuş, ellerine sağlık.

Bilimde branşlaşma olmayınca yani herşeyi biliyorum dediğimizde hiç bir şey bilmiyor oluyoruz.
Fakültemizde;
Su Ürünleri Temel Bilimleri (Deniz ve İç Sular Biyoloji ve Ekolojisi)
Su Ürünleri Yetiştiriciliği
Su Ürünleri Avlama ve İşleme Teknolojisi

olmak üzere üç bölüm mevcut. Bu bölümlerin de kendi altlarında Anabilimdalları vardır.

Ben Avlama ve İşleme Teknolojisi Bölümü, Avlama teknolojisi Anabilimdalında görevliyim.

İki uzmanlık alanım var. En iyi olduğum "Ağ Yapım Tekniği" konusu ve hedef ve temel çalışma konumuz da "balıkçılık yönetimi" dir. Ağ yapım tekniğinde de hedefimiz, av aracına uygun boydaki uygun miktardaki uygun özellikteki türleri yakalatmayı diğerlerini suya iade etmesini (seçicilik) sağlamaktır. Yani birbirine bağlı iki uzmanlık alanım var ve çalışmalarımı genelde bu konularda yoğunlaştırmış durumdayım.

Fakülteler ise genelde bulundukları coğrafyadaki balıkçılık kaynakları ve sorunları üzerine çalışmaktadır. Ülkemizdeki kaynak temini konusu bizi sadece kendi çoğrafyamızda (Karadeniz'de) çalışmaya zorlamaktadır.

Daha önce de Ege, Akdeniz ve Okyanus ötesi su ürünleri kaynaklarını kapsayan çok güzel proje konuları çıktı. Her birine sadece gıptayla ve keşke diyerek baktım. Yani "yukarıda sıraladığım nedenlerden ötürü" bakmak zorundaydım.

Dilerim çağrın Ege ve Akdenizdeki, sayıları azınsanmayacak kadar çok olan ve Lisans üstü öğrencilerine proje konusu bulamayan, Su ürünleri fakülteleri, Fen fakülteleri ve Deniz Bilimleri bölümlerine ulaşır. Ulaştırmak çin ben elmden geleni yapacağım.



Degerli Ogretmenim

Alsak Kaptan Custoyu(Allah taksiratini affetsin) , getirsek buraya onun da cevapliyamiyacagi veya henuz arastirma alanina girmemis o kadar konu olur ki.Adi ustunde okyanus , deniz bu..Deryada derya gibi bilgi var. Hangi birine yetisecegiz ki. Ama iste bu yuzden bu etkilesimimiz cok degerli. Hepimiz arastirmalarimiz ve bilgilerimizle bir birimize kendi dagarcigimizdan bir kapi acmaya calisiyoruz.Ve siz Yuksek sahsiyetiniz, kariyeriniz ve cok ozverili emeklerinizle bize inanilmaz bir destek ve kivanc vesilesisiniz.

Degerli Ogretmenim,

Kac kisi var her hangi bir camiada, konunun vesikali uzmani olsun, gitsin ders versin, sorumluluklarini yerine getirsin,gunluk telasesiyle ugrassin, sonra bunlar
yetmezmis gibi yuzu bile goremiyecegi bugun ve yarinda ki gonullere uzmanlik konusu, ilgi alanlari dogrultusunda ve hatta daha fazlasiyla gecelerini, saatlerini gocunmadan harcasin.En iyiyi sunmaya calissin. Memleketimizde sizin yuksek ve comert yureginiz gibi her konuda bizim gibilere sahip cikacak , yol gosterecek insanlar olmasini cok isterdim.Ama dedigim gibi kac kisi var yaptiginizi yapan, yapabilen?

Bu nedenle sicak yureginize ve comert emeklerinize tesekkuru borc bilir, kelimelerin ifade edemiyecegi saygilarimi sunarim ...

[OKYANUSCA]

Mavi yengeçleri tüketirken bunları hiç düşünmemiştim.:)

Hüseyin abi çok teşekkürler. Konum itibari ile bunu sadece okuyabilecek durumda da olsam inan sadece okumaktan bile büyük zevk aldım.

Mehmetcigim cok tesekkur ediyorum. Ben de aslinda bu etkilesim sayesinde oldukca motive olarak bilgilerimi artiriyorum.Yani olay tektarafli degil. Iki gun once mavi yengec nedir bilmezdim. Bugun bir fikrim, en azindan sorularim var... Tabii bu site dinamigi bizi gercekten ilgi alanimiz olan konularda oldukca pekistiriyor, her gun kendimizi yenileyip asmamiza sebeb oluyor.Su saatleri Tv onunde amacsizca da gecirebilirdik. O yuzden bu sitelere gelip , konu yazip, konu okuyup zamanini veren insanlar bence inanilmaz seckin insanlar. Herkes karinca kararinca kuyuya degerli taslar firlatiyor ve okyanusumuz her gun buyuyor.

Sizin gibi cok seviyeli ve uzak goruslu dostlarimizin destegi ise bize gelecege daha umutlu bakarak buyuk bir pozitivizimle yaptiklarimiza enerji ve yon oluyor.

Aramiza katmis oldugunuz sahsiyetiniz , yuksek degerleriniz , tecrube ve vizyonunuz icin ben tesekkur ederim.

Saygilarla...

[dudi]

alp abi verdiğin bilgiler için çok teşekkür ediyorum ama bu atlantik mavi yengeçi dediğin burda benim en korkulu rüyalarımdan biri (yada çok benziyor) oltalarımı mahvediyor iğneleri çıkartmak çok zor oluyor.
yenip yenmediğini bilmiyorum ama tuttuklarımdan bi tanesini yanımda avlana arkadaşlara verdim oracıkta pişirip afiyetle yediler bende hayretle izledim adamın en çok sevdiği şeymiş ikram etti ama yemedim acaba büyük bi lezzetmi kaçırdım bilmiyorum

[OKYANUSCA]

alp abi verdiğin bilgiler için çok teşekkür ediyorum ama bu atlantik mavi yengeçi dediğin burda benim en korkulu rüyalarımdan biri (yada çok benziyor) oltalarımı mahvediyor iğneleri çıkartmak çok zor oluyor.
yenip yenmediğini bilmiyorum ama tuttuklarımdan bi tanesini yanımda avlana arkadaşlara verdim oracıkta pişirip afiyetle yediler bende hayretle izledim adamın en çok sevdiği şeymiş ikram etti ama yemedim acaba büyük bi lezzetmi kaçırdım bilmiyorum

Senede bir Ulkenin bu isle ugrasan onlarca merkezinden sadece birinin ortalama 70 milyon pound kazandigi bir urun herhalde lezzetsiz olamaz.Ben hic denemedim.
Ancak en lezzetli yengeclerden bir olarak biliniyor ve ekonomik degeri cok yuksek.